Boetes voor gemeenten om geheim onderzoek naar islamitische inwoners

De AP (Autoriteit Persoonsgegevens) beboet gemeenten die jarenlang in het geheim onderzoek deden naar islamitische inwoners en moslimgemeenschappen. Tien gemeenten krijgen van de Autoriteit Persoonsgegevens elk een boete van 25.000 euro, samen dus goed voor 250.000 euro. Het gaat om het verwerken van gevoelige informatie in dossiers, zonder dat de onderzochte mensen daarvan op de hoogte waren gesteld.  

De AP beboet deze tien gemeenten: Delft, Ede, Eindhoven, Haarlemmermeer, Hilversum, Huizen, Gooise Meren, Tilburg, Veenendaal en Zoetermeer.  

Volgens RTL schakelden verschillende gemeenten een onderzoeksbureau in om “sociale structuren” en “belangrijke mensen” binnen moskeeën in kaart te brengen. In rapporten en dossiers kwam vervolgens gevoelige informatie terecht over inwoners en hun families. Denk aan gegevens over welke islamitische stroming iemand aanhangt, maar ook foto’s met namen, info over familieleden en notities over spanningen binnen moskeeën.  

AP-voorzitter Aleid Wolfsen zegt dat mensen in islamitische gemeenschappen zijn onderzocht zonder dat zij daarvan op de hoogte waren, en dat de privacy ernstig is geschonden.  

De AP deelt de boetes uit aan de gemeenten omdat ze de AVG hebben overtreden. Geloofsovertuiging is binnen de privacywetgeving extra gevoelig. Overheden mogen dat soort gegevens niet zomaar verzamelen of bewaren, zeker niet op basis van vage signalen of “voor de zekerheid”.  

De AP noemt het “zeer ernstige overtredingen”, juist omdat het gaat om het in kaart brengen van religieuze overtuigingen.  

Opvallend is wel dat het bedrag per gemeente relatief laag lijkt. De uitleg die RTL noemt: de overtredingen waren van korte duur, zijn inmiddels verjaard, en speelden zich af in een complex politiek-bestuurlijk krachtenveld (radicalisering, terrorisme-angst, druk op lokale aanpak).  

Volgens de AP erkennen gemeenten dat hun aanpak verkeerd was en zijn er stappen gezet om de relatie met moslimgemeenschappen te herstellen. Tilburg liet bijvoorbeeld al weten dat het rapport direct verwijderd had moeten worden en dat betrokken organisaties hierover zijn geïnformeerd.  

Dit dossier is extra gevoelig omdat het gaat over vertrouwen: mogen gemeenten inwoners “laten screenen” op religie of gemeenschap, zonder dat iemand het weet? De boetes laten in elk geval zien dat de AP vindt dat die grens is overschreden.